Ἔργα καὶ Ἡμέραι

1μοῦσαι Πιερίηθεν ἀοιδῇσιν κλείουσαι

2δεῦτε, Δίʼ ἐννέπετε, σφέτερον πατέρʼ ὑμνείουσαι·

3ὅντε διὰ βροτοὶ ἄνδρες ὁμῶς ἄφατοί τε φατοί τε,

4ῥητοί τʼ ἄρρητοί τε Διὸς μεγάλοιο ἕκητι.

5ῥέα μὲν γὰρ βριάει, ῥέα δὲ βριάοντα χαλέπτει,

6ῥεῖα δʼ ἀρίζηλον μινύθει καὶ ἄδηλον ἀέξει,

7ῥεῖα δέ τʼ ἰθύνει σκολιὸν καὶ ἀγήνορα κάρφει

8Ζεὺς ὑψιβρεμέτης, ὃς ὑπέρτατα δώματα ναίει.

9κλῦθι ἰδὼν ἀίων τε, δίκῃ δʼ ἴθυνε θέμιστας

10τύνη· ἐγὼ δέ κε, Πέρση, ἐτήτυμα μυθησαίμην.

11οὐκ ἄρα μοῦνον ἔην Ἐρίδων γένος, ἀλλʼ ἐπὶ γαῖαν

12εἰσὶ δύω· τὴν μέν κεν ἐπαινέσσειε νοήσας,

13ἣ δʼ ἐπιμωμητή· διὰ δʼ ἄνδιχα θυμὸν ἔχουσιν.

14ἣ μὲν γὰρ πόλεμόν τε κακὸν καὶ δῆριν ὀφέλλει,

15σχετλίη· οὔτις τήν γε φιλεῖ βροτός, ἀλλʼ ὑπʼ ἀνάγκης

16ἀθανάτων βουλῇσιν Ἔριν τιμῶσι βαρεῖαν.

17τὴν δʼ ἑτέρην προτέρην μὲν ἐγείνατο Νὺξ ἐρεβεννή,

18θῆκε δέ μιν Κρονίδης ὑψίζυγος, αἰθέρι ναίων,

19γαίης ἐν ῥίζῃσι, καὶ ἀνδράσι πολλὸν ἀμείνω·

20ἥτε καὶ ἀπάλαμόν περ ὁμῶς ἐπὶ ἔργον ἔγειρεν.

21εἰς ἕτερον γάρ τίς τε ἰδὼν ἔργοιο χατίζει

22πλούσιον, ὃς σπεύδει μὲν ἀρώμεναι ἠδὲ φυτεύειν

23οἶκόν τʼ εὖ θέσθαι· ζηλοῖ δέ τε γείτονα γείτων

24εἰς ἄφενος σπεύδοντʼ· ἀγαθὴ δʼ Ἔρις ἥδε βροτοῖσιν.

25καὶ κεραμεὺς κεραμεῖ κοτέει καὶ τέκτονι τέκτων,

26καὶ πτωχὸς πτωχῷ φθονέει καὶ ἀοιδὸς ἀοιδῷ.

27ὦ Πέρση, σὺ δὲ ταῦτα τεῷ ἐνικάτθεο θυμῷ,

28μηδέ σʼ Ἔρις κακόχαρτος ἀπʼ ἔργου θυμὸν ἐρύκοι

29νείκεʼ ὀπιπεύοντʼ ἀγορῆς ἐπακουὸν ἐόντα.

30ὤρη γάρ τʼ ὀλίγη πέλεται νεικέων τʼ ἀγορέων τε,

31ᾧτινι μὴ βίος ἔνδον ἐπηετανὸς κατάκειται

32ὡραῖος, τὸν γαῖα φέρει, Δημήτερος ἀκτήν.

33τοῦ κε κορεσσάμενος νείκεα καὶ δῆριν ὀφέλλοις

34κτήμασʼ ἐπʼ ἀλλοτρίοις· σοὶ δʼ οὐκέτι δεύτερον ἔσται

35ὧδʼ ἔρδειν· ἀλλʼ αὖθι διακρινώμεθα νεῖκος

36ἰθείῃσι δίκῃς, αἵ τʼ ἐκ Διός εἰσιν ἄρισται.

37ἤδη μὲν γὰρ κλῆρον ἐδασσάμεθʼ, ἀλλὰ τὰ πολλὰ

38ἁρπάζων ἐφόρεις μέγα κυδαίνων βασιλῆας

39δωροφάγους, οἳ τήνδε δίκην ἐθέλουσι δίκασσαι.

40νήπιοι, οὐδὲ ἴσασιν ὅσῳ πλέον ἥμισυ παντὸς

41οὐδʼ ὅσον ἐν μαλάχῃ τε καὶ ἀσφοδέλῳ μέγʼ ὄνειαρ.

42κρύψαντες γὰρ ἔχουσι θεοὶ βίον ἀνθρώποισιν·

43ῥηιδίως γάρ κεν καὶ ἐπʼ ἤματι ἐργάσσαιο,

44ὥστε σε κεἰς ἐνιαυτὸν ἔχειν καὶ ἀεργὸν ἐόντα·

45αἶψά κε πηδάλιον μὲν ὑπὲρ καπνοῦ καταθεῖο,

46ἔργα βοῶν δʼ ἀπόλοιτο καὶ ἡμιόνων ταλαεργῶν.

47ἀλλὰ Ζεὺς ἔκρυψε χολωσάμενος φρεσὶν ᾗσιν,

48ὅττι μιν ἐξαπάτησε Προμηθεὺς ἀγκυλομήτης·

49τοὔνεκʼ ἄρʼ ἀνθρώποισιν ἐμήσατο κήδεα λυγρά.

50κρύψε δὲ πῦρ· τὸ μὲν αὖτις ἐὺς πάις Ἰαπετοῖο

51ἔκλεψʼ ἀνθρώποισι Διὸς πάρα μητιόεντος

52ἐν κοῒλῳ νάρθηκι λαθὼν Δία τερπικέραυνον.

53τὸν δὲ χολωσάμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζευς·

54Ἰαπετιονίδη, πάντων πέρι μήδεα εἰδώς,

55χαίρεις πῦρ κλέψας καὶ ἐμὰς φρένας ἠπεροπεύσας,

56σοί τʼ αὐτῷ μέγα πῆμα καὶ ἀνδράσιν ἐσσομένοισιν.

57τοῖς δʼ ἐγὼ ἀντὶ πυρὸς δώσω κακόν, ᾧ κεν ἅπαντες

58τέρπωνται κατὰ θυμὸν ἑὸν κακὸν ἀμφαγαπῶντες.

59ὣς ἔφατʼ· ἐκ δʼ ἐγέλασσε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε.

60Ἥφαιστον δʼ ἐκέλευσε περικλυτὸν ὅττι τάχιστα

61γαῖαν ὕδει φύρειν, ἐν δʼ ἀνθρώπου θέμεν αὐδὴν

62καὶ σθένος, ἀθανάτῃς δὲ θεῇς εἰς ὦπα ἐίσκειν

63παρθενικῆς καλὸν εἶδος ἐπήρατον· αὐτὰρ Ἀθήνην

64ἔργα διδασκῆσαι, πολυδαίδαλον ἱστὸν ὑφαίνειν·

65καὶ χάριν ἀμφιχέαι κεφαλῇ χρυσέην Ἀφροδίτην

66καὶ πόθον ἀργαλέον καὶ γυιοβόρους μελεδώνας·

67ἐν δὲ θέμεν κύνεόν τε νόον καὶ ἐπίκλοπον ἦθος

68Ἑρμείην ἤνωγε, διάκτορον Ἀργεϊφόντην.

69ὣς ἔφαθʼ· οἳ δʼ ἐπίθοντο Διὶ Κρονίωνι ἄνακτι.

70αὐτίκα δʼ ἐκ γαίης πλάσσεν κλυτὸς Ἀμφιγυήεις

71παρθένῳ αἰδοίῃ ἴκελον Κρονίδεω διὰ βουλάς·

72ζῶσε δὲ καὶ κόσμησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·

73ἀμφὶ δέ οἱ Χάριτές τε θεαὶ καὶ πότνια Πειθὼ

74ὅρμους χρυσείους ἔθεσαν χροΐ· ἀμφὶ δὲ τήν γε

75Ὧραι καλλίκομοι στέφον ἄνθεσιν εἰαρινοῖσιν·

77ἐν δʼ ἄρα οἱ στήθεσσι διάκτορος Ἀργεϊφόντης

78ψεύδεά θʼ αἱμυλίους τε λόγους καὶ ἐπίκλοπον ἦθος

80θῆκε θεῶν κῆρυξ, ὀνόμηνε δὲ τήνδε γυναῖκα

81Πανδώρην, ὅτι πάντες Ὀλύμπια δώματʼ ἔχοντες

82δῶρον ἐδώρησαν, πῆμʼ ἀνδράσιν ἀλφηστῇσιν.

83αὐτὰρ ἐπεὶ δόλον αἰπὺν ἀμήχανον ἐξετέλεσσεν,

84εἰς Ἐπιμηθέα πέμπε πατὴρ κλυτὸν Ἀργεϊφόντην

85δῶρον ἄγοντα, θεῶν ταχὺν ἄγγελον· οὐδʼ Ἐπιμηθεὺς

86ἐφράσαθʼ, ὥς οἱ ἔειπε Προμηθεὺς μή ποτε δῶρον

87δέξασθαι πὰρ Ζηνὸς Ὀλυμπίου, ἀλλʼ ἀποπέμπειν

88ἐξοπίσω, μή πού τι κακὸν θνητοῖσι γένηται.

89αὐτὰρ ὃ δεξάμενος, ὅτε δὴ κακὸν εἶχʼ, ἐνόησεν.

90Πρὶν μὲν γὰρ ζώεσκον ἐπὶ χθονὶ φῦλʼ ἀνθρώπων

91νόσφιν ἄτερ τε κακῶν καὶ ἄτερ χαλεποῖο πόνοιο

92νούσων τʼ ἀργαλέων, αἵ τʼ ἀνδράσι Κῆρας ἔδωκαν.

94ἀλλὰ γυνὴ χείρεσσι πίθου μέγα πῶμʼ ἀφελοῦσα

95ἐσκέδασʼ·…

96μούνη δʼ…

97…